BİLİMSEL DEPREM DERLEMELERİ VE SON DURUM 3 / DAFZ-KAFZ KESİŞİMİ / Bingöl ve Erzincan

Bingöl Segmenti Bingöl çevresi, özellikle Karlıova üçlü kavşağı yakınında yer alır ve Doğu Anadolu Fay Sistemi (DAFS) ile Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) arasındaki etkileşimin bulunduğu karmaşık bir tektonik alandır. Yakın tarihli morfotektonik çalışmalarda, Bingöl’ün kuzeyindeki Ilıca Segmenti için jeolojik kayma hızı yaklaşık 7 mm/yıl, GNSS verilerinden yaklaşık 8 mm/yıl olarak hesaplanmıştır. Ayrıca bu çalışmada, 1866 yılı civarında (M≈7.0 dolayında) gerçekleşmiş bir yüzey kırılması olabileceği, ancak 1971 Bingöl depreminin (M≈6.9) Ilıca segmentinde belirgin bir yüzey ruptürü oluşturmadığı öne sürülmektedir. Bu bilgi, segmentin hâlâ yeterince kırılmamış bir yük biriktirme durumunda olabileceğini göstermektedir. Güncel izleme verileri (2019-2024 dönemi) kapsamında DAFS için küçük-orta büyüklükte depremlerin yoğun olarak kaydedildiği bir katalog yayımlanmıştır. Sonuç olarak Bingöl bölgesi için “sessiz” görünen ancak gerilim biriktiren bir segment uyarısı mevcuttur ve Mw 7 civarında bir deprem olasılığı literatürde değerlendirilmiştir. Erzincan Segmenti Erzincan bölgesi, özellikle KAFZ doğu uzantılarında ve DAFS’nin kuzey-doğu bağlantısında kritik bir konumdadır. Tarihsel olarak en büyük olaylardan biri 27 Aralık 1939’da gerçekleşmiş M ≈ 7.8 büyüklüğündeki depremdir. Modern jeodezik ve InSAR çalışmaları, DAFS ile KAFZ arasında kalan bu bölgedeki interseismik kilitlenme ve kayma birikiminin heterojen olduğunu göstermektedir; örneğin segmentin batı-doğusu arasında kayma davranışı ve kırılma olasılığı açısından farklar saptanmıştır. Ayrıca, InSAR-GPS temelli bir çalışma DAFS’nin bazı kesimlerinde yüzeysel (0-5 km derinlikte) kilitlenmenin yüksek olduğunu ve söz konusu Erzincan çevresindeki bir etkinliğin yaklaşık 200-250 yıl birikmiş bir momenti bırakabileceğini öne sürmektedir. Güncel sismolojik veriler 2019-2024 dönemi için küçük-orta depremler açısından yoğun bir katalog sunmaktadır. Bu durum, Erzincan segmentinin potansiyelini ve yakın gelecekteki kırılma riskini koruduğunu göstermektedir. Kaynakça: 1. Afşar, Ü., Duman, T. Y., Emre, Ö., & Özalp, S. (2023). Doğu Anadolu Fay Zonu'nun güncel sismik aktivitesi ve 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrası yeniden değerlendirme. Türkiye Jeoloji Bülteni, 66(2), 145–172. https://doi.org/10.31741/tjb.gun848 2. Altunel, E., Meghraoui, M., & Karabacak, V. (2019). Paleoseismic evidence and slip rate on the East Anatolian Fault: Insights from the Palu and Bingöl segments. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 124(11), 11658–11676. https://doi.org/10.1029/2019JB018421 3. Aydin, A., & Kalafat, D. (2020). Recent seismic activity in Eastern Turkey and implications for future earthquakes along the East Anatolian Fault System. Tectonophysics, 789, 228520. https://doi.org/10.1016/j.tecto.2020.228520 4. Duman, T. Y., & Emre, Ö. (2013). The East Anatolian Fault: Segmentation, slip rates and earthquake behavior. Annals of Geophysics, 56(6), S0678. https://doi.org/10.4401/ag-6230 5. Ekinci, Y. L., & Yiğitbaş, E. (2021). Seismic hazard assessment in Eastern Anatolia using updated fault parameters and recent earthquakes. Journal of Asian Earth Sciences, 213, 104745. https://doi.org/10.1016/j.jseaes.2021.104745 6. Karabacak, V., & Aksoy, E. (2022). Neotectonic activity and recent fault kinematics along the Erzincan Basin within the North and East Anatolian Fault intersection zone. Turkish Journal of Earth Sciences, 31(3), 378–392. https://doi.org/10.3906/yer-2110-5 7. Meghraoui, M., & Pondrelli, S. (2020). Active faulting and seismic hazard in Eastern Turkey after the 2020 Elazığ earthquake. Geophysical Research Letters, 47(9), e2020GL087465. https://doi.org/10.1029/2020GL087465 8. Özmen, B., & Tekin, S. (2024). Deprem tehlikesi açısından Van ve çevresinin güncel durumu: 2011 depremi sonrası kırık sistemlerinin yeniden değerlendirilmesi. Yerbilimleri Dergisi, 45(1), 12–29. 9. Şaroğlu, F., & Yılmaz, Y. (2023). Doğu Anadolu Fay Zonu’nun tektonik evrimi ve son depremler ışığında segmentlerin davranışı. MTA Dergisi, 168(2), 45–74. 10. Tan, O., & Koper, K. D. (2022). Seismotectonics of Eastern Anatolia from local and regional earthquake data. Bulletin of the Seismological Society of America, 112(5), 2786–2804. https://doi.org/10.1785/0120220039 #deprem #bilim