Osmanlı zamanında Kara Ölüm: Veba #shorts

Veba, pasteurella pestis veya yersinia pestis adlı bir mikroorganizmanın neden olduğu bulaşıcı ve ateşli bir hastalıktır. Eski zamanlarda veba anlamına gelen Arapça taun kelimesi hıyarcıklı veba türü için, veba kelimesi ise, içeriği tam olarak bilinmeyen bütün salgın hastalıkları ifade etmek üzere kullanılmaktaydı. Veba, fare ve diğer kemirici hayvanlar üzerinde bulunan pireler yoluyla insanlara geçer. Lağım farelerinin asalağı olan pireler, fare ölümleriyle konak değiştirirler ve yerleştikleri yeni konağın kanını emerken veba mikrobunu bulaştırırlar. Böylece mikrop, diğer memeliler ile birlikte insanlara da geçer. Hijyenik koşulların bulunmadığı, lağım fareleriyle insanların yoğun olarak iç içe yaşadıkları yerleşim birimlerinde veba salgınlarına rastlanması olağan bir durumdur. Üç türlü veba hastalığı bulunmaktadır: Hıyarcıklı, akciğer ve septisemi. Zamanla vebanın etkeni bulundu ve söz konusu hastalığa karşı mücadelede önemli başarılar kazanmak mümkün oldu. Tarihsel olarak vebayla ilgili üç büyük dalgadan ve bu dalgaların yarattığı salgınlardan bahsedilebilir. Birincisi, M.S. 542’de Bizans İstanbul’unda ortaya çıkan Jüstinyen/Iustinianos vebası ve bu dönemi izleyerek 8. yüzyıl ortalarına kadar sürerek gelişim gösteren veba salgınlarıdır. İkincisi, “Kara Ölüm” (The Black Death) olarak bilinen ve özellikle 1347- 1352 yılları arasında şiddetini hissettiren ve sonraki yıllarda da etkili olmaya devam eden veba salgınlarıdır. Üçüncüsü ise, 1896- 1914 yılları arasındaki salgınlardır. Tahminlere göre, Avrupa’da 1348- 1351 yılları arasında 23.840.000 insan vebadan öldü. Fransa’nın yarısı, İngiltere’nin ise 1/3’ü yani 1.000.000 insan vebadan ölmüştü. İstanbul’da 1625 yılında etkili olan veba salgınında ise 200.000’den fazla kişinin öldüğü tahmin edilmektedir: Bu, şehir nüfusunun yaklaşık olarak yarısından fazlasının ölmüş olduğu anlamına gelmektedir. İstanbul’da 1705 yılında nüfusun %10’u, 1726’de %16’sı, 1778’de %20’si, 1812’de %20’si, 1836’da %5 veya 6’sı salgın hastalıklardan dolayı ölmüştü. Kaynak: Nalan Turna, İstanbul’un Veba ile İmtihanı #veba #karaölüm #salgın #türkçetarih #tarih #tıp #osmanlı #osmanlıtarihi #fatihsultanmehmed #orhangazi #evliyaçelebi