สักขาก้อม

สักขาก้อม (หรือภาษาเหนือมักเรียกว่า สักขาก้อม / สักขาขาลาย) คือ วัฒนธรรมการสักหมึกแบบโบราณของชายชาวล้านนา (รวมถึงกลุ่มชาติพันธุ์อย่างชาวไทลื้อ ไทใหญ่ ไทเขิน) ในอดีต ​คำว่า "ก้อม" ในภาษาเหนือแปลว่า สั้น หรือ กุด ​ดังนั้น "สักขาก้อม" จึงหมายถึง การสักลวดลายตั้งแต่บริเวณสะดือหรือต้นขา ลงมาสิ้นสุดอยู่เหนือเข่าเพียงเล็กน้อย ดูลักษณะเหมือนกำลังสวมกางเกงขาสั้นนั่นเองครับ (หากสักเลยเข่าลงไปจนถึงหน้าแข้งจะเรียกว่า "สักขาพรม" หรือ "สักขากล่ำ") ​ลวดลายที่นิยมสัก ​ส่วนใหญ่ลายที่สักจะเป็นลายสัตว์ประหลาดในป่าหิมพานต์ สัตว์ในวรรณคดี หรือสัตว์ที่มีความดุร้าย/คล่องตัว เช่น: ​เสือ, สิงห์, ค่าง, ลิงลม (หนุมาน) ​นกยูง, หงส์ ​กบ, หนู, บึ้ง (แมงมุมยักษ์) ​โดยรอบๆ ตัวสัตว์มักจะล้อมรอบด้วยอักขระคาถา อาคม หรือลายกนกเครือเถา เพื่อความสวยงามและความขลัง ​ความหมายและความสำคัญในอดีต ​สัญลักษณ์ของความเป็นชายชาตรี: ในอดีตผู้ชายล้านนาแทบทุกคนต้องสัก เพราะเป็นเครื่องหมายแสดงความอดทน (เนื่องจากการสักด้วยเหล็กแหลมสมัยก่อนเจ็บปวดมาก) หากชายใดขาลายขาวสะอาดไม่มีรอยสัก จะถูกล้อเลียนว่าเป็น "ขาขาว" หรือ "ใจเสาะ" และอาจจะหาสาวแต่งงานด้วยยาก ​ความเชื่อเรื่องความคงกระพันและการป้องกันภัย: เชื่อว่าช่วยให้อยู่ยงคงกระพัน แคล้วคลาดจากภัยอันตราย ป้องกันสัตว์มีพิษ และเพิ่มพละกำลังในการทำงานหรือเดินป่า ​เสน่ห์เมตตามหานิยม: ลายสักบางประเภท (เช่น ลิงลม หรือ นกยูง) เชื่อว่าจะช่วยเสริมเสน่ห์ ทำให้ผู้หญิงหลงรัก ​ปัจจุบันประเพณีการสักขาก้อมแบบดั้งเดิมหาดูได้ยากมากแล้วครับ ส่วนใหญ่จะหลงเหลืออยู่เฉพาะในกลุ่มผู้เฒ่าผู้แก่ในชุมชนล้านนาหรือกลุ่มชาติพันธุ์บางกลุ่มเท่านั้น ถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตและความเชื่อในอดีตได้อย่างชัดเจน