Պարույր Սևակ. Դիմանկար

Եթե մեռնե՜լ... Թո՛ղ որ մեռնեմ հուր-կայծակից՝ Միանգամի՛ց, մի վայրկյանո՛ւմ, հանկարծակի՛, Այնքա՜ն արդար, խղճիս ձայնին մի՛շտ ունկընդիր, Որ՝ համաձայն բիբլիական հին լեգենդին՝ Հանգիստ անցնեմ և ասեղի նեղլիկ ծակից... «Անլռելի զանգակատուն» «Մարդը ափի մեջ» «Եղիցի լույս» «Սայաթ-Նովա» Նրա ստեղծագործությունները հեղափոխական դարձան հայ պոեզիայի մեջ՝ առանձնանալով փիլիսոփայական խորությամբ, ազգային ցավի ու սիրո անկեղծ վերլուծությամբ։ Պարույր Ղազարյանը հենց ինքը՝ Պարույր Սևակը, ծնվել է 1924-ին՝ Արարատի Չանախչի գյուղում, որն այժմ Զանգակատուն է կոչվում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ խոշորագույն բանաստեղծ, գրականագետ, թարգմանիչ և հասարակական գործիչ է։ Պարույրն իր ծնողների երկրորդ զավակն էր, սակայն ավելի ուշ նա դարձավ ընտանիքի միակ երեխան, քանի որ առաջնեկը փոքր տարիքում մահացավ։ Գրել ու կարդալ նա սկսել է հինգ տարեկանից։ Նույն տարիքից էլ Պարույրը սկսում է հաճախել դպրոց, սակայն սկզբում, քանի որ տարիքը թույլ չէր տալիս, նրա հաճախումները օրինական չէին համարվում։ Դպրոցն ավարտում է 1940-ին, նրա առաջին բանաստեղծությունները տպագրվում են «Սովետական գրականություն» ամսագրում՝ իր իսկ ստորագրությամբ։ 1955 թվականին Սևակը ավարտում է Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը, որտեղ և դասախոսում է կյանքի հետագա չորս տարիների ընթացքում: 1970-ին Պարույրը ստանում է բանասիրական գիտությունների դոկտորի գիտական կոչումը։ 1963-ից մինչև 1971 թթ. աշխատում է որպես ավագ գիտաշխատող՝ Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, 1966-ից հանդիսանում է Հայաստանի գրողների միության վարչության քարտուղարը։ Հետաքրքիր փաստ․ «Սևակ» գրական կեղծանունն ընտրել է երիտասարդ տարիներին և հետագայում հենց այդ անունով է նա ճանաչվել ողջ աշխարհում։ Պաշտոնական բազմաթիվ փաստաթղթերում Սևակի ծննդյան օրը նշված է հունվարի 26-ը, սակայն նա իր վերջին ձեռագրերից մեկում հունվարի 24-ի կողքին գրել է. «ծննդյանս օրը»։ Այդ պատճառով շատ հետազոտողներ հունվարի 24-ն են համարում իրական ծննդյան օրը։ Սևակը նաև ֆիլմերի սցենարիստ էլ է եղել․ Քչերը գիտեն, որ նա գրել է «Մեսրոպ Մաշտոց» և «Սայաթ-Նովա» փաստագրական ֆիլմերի սցենարները։ Նա հայերեն է թարգմանել բազմաթիվ համաշխարհային հեղինակների գործեր, այդ թվում՝ Ալեքսանդր Պուշկինի, Սերգեյ Եսենինի, Վլադիմիր Մայակովսկիի ստեղծագործություններից։ Նրա անունը տվել է զինվորական հիշողություն ունեցող կնքահայրը․ Նորածին Պարույրի կնքահայրը նրան անվանել է «Պարույր»՝ ի պատիվ մի սպայի, որի զինվորն է եղել երիտասարդ տարիներին։ 1971 թվականի հունիսի 17-ին Սևակը զոհվել է ավտովթարից։ Չնայած պաշտոնապես մահվան պատճառ է համարվում ճանապարհատրանսպորտային պատահարը, սակայն տարիներ շարունակ տարբեր վարկածներ են շրջանառվել նրա մահվան հանգամանքների վերաբերյալ։ Անվիճելի փաստը այն է, որ նա մահացավ ընդամենը 47 տարեկան հասակում։ Թաղված է իր հայրենի գյուղում։ Մանրամասները՝ https://oragir.news/hy/material/2026/06/09/198460 Oragir.News-ին կարող եք հետևել նաև. Telegram - https://t.me/oragir_news Facebook - https://www.facebook.com/oragir1 Facebook - https://www.facebook.com/Oragir.am Instagram - https://www.instagram.com/oragir.news Tiktok - https://www.tiktok.com/@oragir.news