Հողի տակ թաքնված քաղաքակրթություն․ Մեծամոր.#92 Արտավազդ Զաքյան. Մաքուր Պատմություն

Մեծամորը հնագիտական կարևորագույն հուշարձան է Հայաստանում։ Այն հայտնի է որպես բրոնզե և վաղ երկաթի դարերի խոշոր բնակավայր ու արտադրական կենտրոն։ Այստեղ կատարված պեղումները ցույց են տվել, որ Մեծամորը ոչ միայն բնակավայր էր, այլև զարգացած արհեստագործական հանգույց՝ հատկապես մետաղագործության ոլորտում։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել են բրոնզե զենքեր, զարդեր, կենցաղային իրեր, ինչպես նաև հալոցքի վառարաններ, որոնք վկայում են մետաղի մշակման բարձր մակարդակի մասին։ Գտածոների մեջ կան նաև կնիքներ, խեցեղեն, զոհասեղաններ և աստղագիտական նշանակության կառույցների հետքեր, ինչը ենթադրում է, որ այստեղ ձևավորվել էր ոչ միայն տնտեսական, այլև մշակութային և կրոնական զարգացած միջավայր։ Մեծամորի ժառանգությունը կարևոր վկայություն է այն մասին, որ Հայաստանի տարածքում դեռևս մ.թ.ա. 3–2-րդ հազարամյակներում գոյություն ունեին բարդ հասարակություններ՝ զարգացած տեխնոլոգիաներով և կազմակերպված արտադրությամբ։ Թեմայի շուրջ պատմական գիտությունների թեկնածու Սուրեն Մանուկյանը զրուցել է հնագետ Արտավազդ Զաքյանի հետ: