İsrail Lübnan'ın Kültürel Mirasını Yok Ediyor

İSRAİL’İN LÜBNAN’IN KÜLTÜREL MİRASINA VERDİĞİ ZARAR ABD ve İsrail saldırıları sonucu İran’da başta Gülistan Sarayı olmak üzere birçok kültürel miras alanı tahrip edildi. İranlılar nihayetinde saray önünde insan zinciri oluşturarak saldırılara karşı kalkan oldular ve korumaya çalıştılar. Dünya bu görüntülerle sarsılırken İsrail, Lübnan’daki kültürel miras değerlerine karşı da acımasızca bir tahribata girişti. Buradaki tahribat İran’ın popülaritesinde kalsa da Arkeoloji.Tv olarak konunun uzmanı Khaled Tadmori ile Heritage İstanbul Fuarı’nda söyleşerek Lübnan’daki tahribatı belgelemeye çalıştık. Çok köklü bir tarihe sahip Lübnan, Fenike uygarlığından Roma İmparatorluğu'na ve Emevilere kadar birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir ülke. İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin en gözde eserlerinin çıktığı Sidon başta olmak üzere Baalbek, Sur (Tyre), Anjar harabeleri, Biblos (Byblos) ve Raşid Karami Uluslararası Fuarı gibi UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmış dünya çapındaki kültürel miras değerlerine sahip. Baalbek antik kenti Roma İmparatorluğu'nun en büyük tapınaklarından olan Jupiter, Bacchus ve Venüs tapınaklarına döneminde ev sahipliği yaptı ve devasa taş bloklarıyla ünlüydü. Biblos/Byblos, Dünya’nın kesintisiz olarak en uzun süre yaşanılan yerleşim yerlerinden biridir ve antik çağın en önemli liman kentlerindendir. Antik Sur/Tyre, bir zamanlar "Denizlerin Kraliçesi" unvanını taşıyan önemli bir Fenike metropolüydü. Lübnan’ın Yunanlılar zamanında dünyanın en büyük kentiydi. Devasa Roma hipodromu ve nekropol alanlarıyla dikkat çeker. 8. yüzyılda Emevi Halifeliği tarafından kurulan Anjar, antik ticaret yolları üzerinde inşa edilmiş planlı bir iç kale ve saray kompleksidir. Emevi mimarisinin eşsiz örneklerindendir. Raşid Karami Uluslararası Fuarı Lübnan'ın kuzeyindeki Trablus'ta bulunur. Dünyaca ünlü mimar Oscar Niemeyer tarafından 1960'larda tasarlanmış modern bir mimari miras ve kentsel arkeoloji alanı olarak UNESCO listesine dahil edilmiştir. *** KHALED TADMORİ Khaled Tadmori 1972’de Trablusşam’da doğdu. Lisansı Mimarlık (1998), yüksek lisansı Mimari Restorasyon (2000) ve doktorayı Şehircilik-Şehir Planlama ve Koruma (2004) üzerine, yüksek eğitimini Mimar Sinan Üniversitesi’nde tamamladı. 2002’den bu yana Lübnan Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Mimarlık Fakültesi’nde ve üniversiteye bağlı Doktora Yüksek Öğrenim Enstitüsü’nde öğretim üyesidir. EMA Avrupa Akademisi’nin Ortadoğu temsilcisidir. TDMMB Türk Dünyası Mühendisler ve Mimarlar Birliği’nin Lübnan temsilcisidir. Lübnan UNESCO Yerel Komitesi Meclis Üyesi’dir. Lübnan ve Arap dünyasında birçok İslami eser restorasyon projeleri tasarımdan uygulamaya kadar tamamlanmıştır. İki kitabı basılmış ve onlarca uluslararası sempozyumlarda bildirileri yayınlanmıştır. Arapça’nın yanısıra Türkçe, İngilizce, Fransızca ve Osmanlıca dillerine hâkimdir.