Әхмәд Ясәви: "Бисмиллә» дип бәян әйтеп, хикмәт әйтеп..."

Проект «Миллиард.Татар»: возвращаем татарам стихи «Хикметы» Ахмада Ясави    К месяцу Рамадан редакция «Миллиард.Татар» сделала записи одного из древнейших произведений, созданных на тюркском языке – «Хикметов» среднеазиатского богослова и поэта, основателя суфийского тариката Ясавия шейха Ходжи Ахмада Ясави (1103–1166 гг.). Аудио проект осуществлен «Миллиард.Татар» при сотрудничестве с радио «Китап». Стихотворное произведение средневекового мусульманского мыслителя прочет имам мечети «Казан Нуры» Наиль хазрат Юсупов.   Религиозная школа Ясави получила широкое распространение среди тюрков-мусульман еще при его жизни, его почитают как мусульманского святого, а произведения Ясави — это духовное богатство всех тюркских народов, они передавались из поколения в поколение. Они получили распространение среди татар и стали причиной появления значительного количества произведений, написанных в подражание им.   В своих хикметах (стихах) Ясави дает наставления о том, каким должен быть истинный мусульманин, говорит о пути дервиша, любви ко Всевышнему и к Пророку Мухаммаду.   Беренче хикмәт  «Бисмиллә» дип бәян әйтеп, хикмәт әйтеп, Талибләргә дөрр вә гәүһәр сачтым менә, Рийазатны катигь тартыт, каннар йотып, Мин «Дәфтере сани» сүзен ачтым менә.   Сүзне әйттем, һәркем булса дидар таләп, Җанны җанга пәйвәнд кылып, рәгне аулап, Гариб фәкыйрь, ятимләрнең күңелен аулап, Күңле бөтен халяикьдин качтым менә.   Кайда күрсәң күңле сынык, мәрһәм булгыл, Андаг мәзлүм юлда калса, һәмдәм булгыл, Рузе Мәхшәр дәргяһегә мәхрәм булгыл, Ма вә мәңлек халяикьдин качтым менә.   Гариб, фәкыйрь, ятимнәрне рәсүл сөрде, Ушал төнне миграҗ чыгып, дидар күрде, Кайтып төшеп, гариб-фәкыйрь хәлен сорды, Гарибләрнең эзен эзләп төштем менә.   Өммәт булсаң, гарибләрге табигь булгыл, Аять-хәдис һәркем әйтсә, самигь булгыл, Ризкы рузи һәр ни бирсә, канигь булгыл, Канигь булып, шәүвкь шәрабен эчтем менә.   Мединәгә рәсүл барып булды гариб, Гариблектә михнәт тартып булды хәбиб, Җәфа тартып, Яратканга булды кариб, Гариб булып, гокүбәләрдин аштым менә.   Гакыйль ирсәң, гарибләрнең күңлен аула, Мостафа дик илне гизеп, ятим күзлә, Деньяперест нәҗесләрдин буен таула, Буен таулап, дәрья булып таштым менә.   Гыйшыкь бабыны Мәүләм ачкач, миңа тикте, Туфрак кылып, хазир бул, дип буйным икте, Баран сыйфат мәламәтне укы тикте, Пәйкян алып, йөрәк-бәгърем тиштем менә.   Куңлем катигь, телем ачигъ, үзем залим, Корьен укып гамәл кылмай ялган галим, Гариб җаным сарф-айләен юктыр малым, Хакдин куркып, утка төшмәй пештем менә.   Алмыш өчкә яшем йитте, үттем гафил, Хак әмрене мәхкәм тотмай, үзем жаһил, Руза-намаз каза кылып булдым кяфил, Яман эзләп, яхшылардин кичтем менә.   Bah дәрига, мәхәббәтне җамым эчмәй, Әһле гаял, ханимандин төгәл кичмәй, Җорму гыйсйан гириһләрен монда чичмәй, Шайтан галиб, жан бирәрде шаштым менә.   Иманыма чәнгәл орып кылды гамьнәк, Пире муган хазир бул, дип сачты тәрйак, Шайтан ләгыйнь миндин качып китте бипакъ, Бихәмдилләһ, нуры иман ачтым менә.   Пире муган хезмәтеде йөгреп йөрдем, Хезмәт кылып, күзем йоммай хазир тордым, Мәдәд кылды, Газазилне * каулап сәрдем, Андин соңра канат катып очтым менә.   Гариб-фәкыйрь, ятимнәрне кылгыл шадман, Хилка кылып, газиз җаның әйлә корбан, Тәгам тапсаң, җаның белә кылгыл миһман, Хакдин иштеп бу сүзләрне әйттем менә.   Гариб, фәкыйрь, ятимнәрне һәркем сүәр, Разый булыр ул бәндәдин Пәрвәрдигяр, И бихәбәр, син бир сәбәп, үзе әсрар, Хак Мостафа пәнден ишем әйттем менә.   Йите яшьтә Арслан бабка * кылдым сәлам, Хак Мостафа әманәтен кылды ингам, Ушал вактта мең бер зикрен кылдым тәмам, Нәфсем үлеп, ләмәкянгә аштым менә,   Хөрмә биреп, башым сыйпап назар кылды, Бер форсатта гокъбә сари сәфәр кылды, «Әл-видагъ!» - дип бу галәмдин гөзар кылды, Мәктәп барып, кайнап, җүшып таштым менә.   «Иннә фәтәхнәны»* укып, мәгънә сордым, Пәртоү салды, бихуд булып, дидар күрдем, Мәлам орып: «Өскүт!» — диде, багып тордым, Яшем сачып, мозтар булып тордым менә.   «Айа надан, мәгьнә бел!» - дип әйтте, белдем, Андин сонра чүлләр гизеп, Хакны сордым, Рузи кылды, Газазилны тотып мендем, Ләнгәр түгеп, билен басып янечтем менә.   Зикрен тәмам кылып үттем диванага, Хакдин үзгә һич сүзләмәй бигянәгә, Шәмгын эзләп, шәкерт кердем пәрванәгә, Әхгәр булып, көеп-янып очтым менә.   Нам-у-нишан һич калмады, ляля булдым, Аллаһ ядын әйтә-әйтә илля булдым, Халис булып, мөхлис булып, лилләһ булдым, Фәна филләһ мәкамегә аштым менә.   Сөннәт ирмеш, кяфер булса, бирмә азар, Күңле катигъ дилазардин Хода бизәр, Аллаһ хакы андаг колга сиҗҗин таййар,* Даналардин иштеп бу сүз әйттем менә.   Сөннәтләрен мәхкәм тотып өммәт булдым, Йир астыга ялгыз кереп, нурга тулдым, Хакпәрәстләр мәкамегә мәхрәм булдым, Тиг...